Een ontwikkellijn voor handhaving: groeien in het vak doe je stap voor stap

Goede handhaving vraagt om meer dan kennis van regels, bevoegdheden en procedures. Het vraagt om professionals die zich blijven ontwikkelen, ervaring opdoen en steeds zelfstandiger leren handelen in de praktijk.

Vanuit die gedachte is binnen de VXB Academy een complete ontwikkellijn ontwikkeld. Geen opleiding met één vast eindpunt, maar een praktische structuur waarmee ontwikkeling gedurende de loopbaan zichtbaar en bespreekbaar wordt.

Ontwikkeling als doorlopende lijn

Iedere handhaver start vanuit een andere situatie. De één begint als aspirant, terwijl een ander al jaren ervaring heeft. Ook kwaliteiten, ontwikkelpunten en leerbehoeften verschillen per persoon.

Daarom staat niet een vaste tijdsduur centraal, maar de ontwikkeling die iemand in de praktijk laat zien.

De ontwikkellijn werkt met verschillende routes en fasen. Zo kan worden aangesloten bij de startsituatie en het niveau van de professional. De routes lopen bijvoorbeeld van aspirant naar startbekwaam, van startbekwaam naar vakbekwaam en, waar passend, richting een senior rol. 

Van leren naar zichtbaar handelen

Een belangrijk uitgangspunt is dat ontwikkeling niet alleen op papier moet staan. Het gaat er uiteindelijk om wat iemand tijdens het werk daadwerkelijk laat zien.

Daarom wordt gewerkt met vier praktische fasen:

Welkom
Kennismaken met het werk, het team, het gebied en de basis.

Samen doen
Oefenen en handelen met begeleiding van een buddy.

Zelf doen
Steeds zelfstandiger en professioneler optreden in de praktijk.

Verdiepen
Stabiel handelen, overzicht houden, complexere situaties oppakken en waar mogelijk anderen helpen groeien. 

De overgang naar een volgende fase is daarmee niet simpelweg gekoppeld aan een aantal weken of maanden. De vraag is vooral: is in de praktijk voldoende zichtbaar dat iemand de volgende stap kan zetten?

Niet alles tegelijk ontwikkelen

Een ander belangrijk onderdeel van de ontwikkellijn is focus.

Aan het begin van een traject worden op basis van een assessment of ontwikkelgesprek twee of drie belangrijke ontwikkelpunten gekozen. Deze doelen blijven gedurende de route centraal staan. Per fase kan het accent veranderen. 

Dat voorkomt dat ontwikkeling een lange lijst met aandachtspunten wordt.

De handhaver weet waar hij of zij aan werkt. De buddy weet waar hij op moet letten. En de leidinggevende kan de ontwikkeling beter volgen en bespreken.

Ontwikkeling in verschillende vakdomeinen

Het vak van de handhaver bestaat uit meerdere onderdelen. In de ontwikkellijn worden daarom verschillende vakdomeinen gebruikt om concreet te maken waar ontwikkeling zichtbaar moet worden.

Denk bijvoorbeeld aan:

• toezicht en bestuursrecht;
• veilig werken en incidentmanagement;
• dienstbaarheid en hulpverlening;
• samenwerking en rapportage;
• professioneel handelen;
• leren, reflecteren en omgaan met feedback.

Deze domeinen worden vertaald naar concreet observeerbaar gedrag. Daardoor wordt het makkelijker om niet alleen te zeggen dat iemand zich moet ontwikkelen, maar ook wat je tijdens een dienst daadwerkelijk wilt zien. 

POAP-Handhaving-Gemeente-SWF-V1.2.docx

Leren gebeurt op de werkvloer

Een ontwikkeltraject werkt pas echt als het aansluit op de dagelijkse praktijk.

Daarom bevat de ontwikkellijn onder andere dienstreflecties, feedbackmomenten, buddy-checklists, vakdomein-checklists en fasegesprekken. De checklists zijn daarbij nadrukkelijk bedoeld als hulpmiddel voor ontwikkeling en gesprek, niet als examen. 

Na een dienst kan bijvoorbeeld worden besproken:

• Wat ging goed?
• Wat was lastig?
• Welk gedrag was zichtbaar?
• Wat kan de volgende keer anders?
• Waar heeft de handhaver feedback op nodig?

Door dit regelmatig te doen ontstaat een ontwikkeling die niet alleen wordt gevoeld, maar ook zichtbaar en navolgbaar wordt gemaakt.

Van functiegericht naar ontwikkelgericht

Functies en functieniveaus kunnen helpen om richting te geven. Maar ontwikkeling is breder dan een functietitel.

Een handhaver ontwikkelt zich door kennis op te doen, situaties te ervaren, feedback te ontvangen, te reflecteren en steeds zelfstandiger professioneel te handelen.

Daarom is de ontwikkellijn vooral gericht op wat iemand laat zien in de praktijk en welke volgende stap daarbij past.

Dat maakt de aanpak toepasbaar voor verschillende handhavingsteams en verschillende startsituaties.

Een praktische ontwikkelstructuur voor handhavingsteams

Een goede ontwikkellijn geeft niet alleen richting aan de individuele handhaver. Het helpt ook de organisatie.

Buddy’s krijgen meer houvast in hun begeleiding. Leidinggevenden krijgen een structuur om ontwikkeling te bespreken. En handhavers krijgen duidelijker inzicht in waar zij staan en waar zij naartoe werken.

Zo ontstaat een gezamenlijke manier van werken aan vakmanschap, waarbij ontwikkeling onderdeel wordt van de dagelijkse praktijk.

VXB Advies helpt bij de vertaling naar de praktijk

Met VXB Advies help ik organisaties en handhavingsteams om ontwikkeling praktisch vorm te geven.

Dat kan bijvoorbeeld door een bestaande ontwikkelaanpak verder te structureren, ontwikkeldoelen concreet te maken, begeleiding op de werkvloer te versterken of een ontwikkellijn voor handhavers op te zetten.

De Handhaving Academie is daarbij een voorbeeld van hoe ontwikkeling kan worden opgebouwd: praktisch, gefaseerd en gericht op zichtbaar professioneel handelen.

Wil je weten hoe je binnen jouw organisatie meer structuur kunt aanbrengen in de ontwikkeling van handhavers? VXB Advies denkt graag mee.

VXB Advies
Praktische expertise voor toezicht en handhaving